ایوان تخت مرمر

ایوان تخت مرمر

آدرس استان تهران - شهرستان ورامین - تهران - خیابان پانزده خرداد - میدان ارگ - داخل کاخ گلستان
تلفن

ایوان تخت مرمر ، قدیمی‌ترین بنای کاخ گلستان تهران است. این ایوان که پیش از این "دیوان‌خانه" و "ایوان دارالاماره" نامیده می‌شد، در سال ۱۱۷۳ بنا گردید. در دوران سلطنت سلسله قاجار، شاهان در این مکان گرد می‌آمدند و در ایام نوروز و عیدهای دیگر به طبقات مختلف مردم شادباش می‌دادند. درواقع، این بنا جای تاجگذاری و مراسم سلام نوروزی شاهان قاجار بود. آخرین مراسم برگزار شده در این محل، مربوط به رضاشاه پهلوی در آذرماه ۱۳۰۴شمسی پس از تنفیذ پادشاهی توسط مجلس موسسان بوده‌است.
ساختمان این عمارت، دو مرتبه دستخوش تغییرات وسیع شد. بار اول در سال ۱۲۰۶ که آقامحمدخان به شیراز لشکر کشید و در آنجا قصر وکیل را ویران کرد و دستور داد پرده‌های نقاشی و آینه‌های قدی و مرمرها و ستونهای بلند و درهای خاتم کاری آن را به تهران منتقل و در ایوان دیوان‌خانه نصب کنند، ساختمان دچار تغییر شد، سقف آن را بلندتر کردند تا ستونهای مرمر را در آن کار گذارند و بعضی طاقچه‌ها و طاق نماها را پر کردند. اما تغییرات وسیعتر در حدود سال ۱۳۰۰ هجری قمری در دوران سلطنت ناصرالدین شاه و در پی بروز خرابی‌هایی در ساختمان ایوان انجام شد.
تزئینات ایوان از گچبری، سنگ تراشی، خاتم کاری، آینه کاری و منبت و مشبک است. در این فضا شش پرده بزرگ نقاشی از فتحعلیشاه و جنگ غوریان، شکارگاه شاه‌اسماعیل صفوی و پیکار امیرتیمور با ایلدرم بایزید سلطان عثمانی نصب شده است. در طاق‌نماهای زیر سقف نیز چندین تابلوی کوچک رنگ روغن از صورت زنان و مردان فرنگی در پشت شیشه نصب شده بود که برخی از آنها هنوز در این ایوان قرار دارد.
در سال ۱۲۲۱ فتحعلیشاه به سبب محفوظ نبودن ایوان تخت مرمر و دشواری جابجایی تخت طاووس، دستور داد تختی بسازند که همیشه در وسط ایوان قرار داشته باشد. این تخت، به تخت مرمر یا تخت سلیمانی مشهور شد. طراحی تخت را میرزابابای شیرازی (نقاش‌باشی دربار) و سرپرستی حجاری آن را استاد محمدابراهیم اصفهانی (حجارباشی دربار) انجام دادند. تخت مرمر به شکل سکوی بلند دیواره داری روی دوش سه دیو و شش فرشته و یازده ستون مارپیچی که بعضی از آنها بر پشت شیر قرار دارند، در وسط ایوان مستقر شده است. بعضی از ستونها در زیر تخت و بقیه در کناره‌های تخت و هرکدام در پشت شیری قرار گرفته‌اند. بر روی سطح عمودی کنار دو پله جلو تخت، نقش دو اژدها و در دوسوی پله اول دو مجسمه شیر حجاری شده است. در سطح عمودی پله‌ها و بر روی طارَمیهای (دست‌اندازهای دور تا دور تخت) تخت مرمر اشکال و اشعاری از فتحعلی خان صبا حک و زراندود شده است. نام سازنده اصلی تخت، محمدابراهیم، نیز بر روی مجسمه‌ها حک شده است.
تخت مرمر از ۶۵ قطعه مرمر زرد معادن یزد، شامل ۵ قطعه سنگ مرمر صاف به ضخامت ۱۲سانتی‌متر که از زیر به یکدیگر وصل شده است، پله‌ها ۷ قطعه، طارمی‌ها ۲۱۱ قطعه، پایه‌ها و ستونها و مجسمه‌های حامل تخت ۲۱ قطعه، مجسمه‌های کوچک دور تخت ۱۲قطعه ساخته شده و از چهار طرف بر دوش ۳ دیو و ۶ فرشته یا انسان قرار گرفته است. ارتفاع تخت یک متر است و نشیمنگاه آن از دو سطح ۳×۲ متر (سطح جلو) و ۲۷.۱×۷۰.۱ متر (سطح عقب) تشکیل می‌شود.

no location
اطلاعات اجمالی
نوع
دورهقاجار-
شماره ثبت ملی416
تاریخ ثبت ملی1334/11/11

جاذبه های مشابه


نظرات کاربران


هنوز نظری برای این جاذبه ثبت نشده است .

برای ثبت نظر خود ابتدا باید وارد شوید .
وارد شوید
تلفن
آدرس استان تهران - شهرستان ورامین - تهران - خیابان پانزده خرداد - میدان ارگ - داخل کاخ گلستان
no location
اطلاعات اجمالی
نوع
دورهقاجار-
شماره ثبت ملی416
تاریخ ثبت ملی1334/11/11
خطا! اینترنت خود را بررسی نمایید