no-image
--

مجموعه عمارت خان

اصفهان - اصفهان - شرق خیابان اباذر - پشت مسجد گلزار

امتیاز دهید
مناسب برای :
نوع : مجموعه قدمت / سال ساخت : دوره : صفویان امکان بازدید : دارد
 
 
اصفهان - اصفهان - شرق خیابان اباذر - پشت مسجد گلزار

دمای فعلی



°

احساس واقعی
Summary
مجموعه عمارت خان خوراسگان را از نظر وسعت و بزرگی به هیچ وجه نباید با خانه های تاریخی کاشان و اصفهان و هر شهر دیگری مقایسه کرد . مجموعه ای به وسعت بیش از ۲۲۰۰۰ متر مربع را فقط با مسجد جامع عتیق میتوان مقایسه کرد که ۲۳۰۰۰ متر مربع مساحت دارد . یعنی در واقع مجموعه ای است تقریبا هم اندازه مسجد جامع عتیق ، اما فراموش شده ، از یاد رفته ، غریب افتاده و در حال نابودی !!!؟؟؟؟

این مجموعه شامل حدود ۲۰ خانه کوچک و بزرگ قدیمی بوده که برخی از آنها خراب شده و جای خود را به خانه های نو داده اند ، برخی در حال تخریب و نابودی است ، برخی متروکه شده و فقط چند خانه بصورت قدیمی و دست نخورده باقی مانده که همگی نیاز به رسیدگی و مرمت اساسی دارد .

علاوه بر اینکه این مجموعه از نظر وسعت و از نظر تعداد بناها بسیار بزرگ است ، دارای زیبایی های خاص و ویژه ای است که در نوع خود گاها بینظیر بوده و ارزش تاریخ و معنوی این مجموعه را می افزاید .

متاسفانه درباره این مجموعه فقط در کتاب « تاریخ خوراسگان و روستای راران » نوشته جناب نادرقلی نادری رارانی ، مطالبی کوتاه وجود دارد که در نگارش این مطلب از آن استفاده شده و در یک گزارش از سه دانشجو نیز همین مطالب کپی شده است .
در کتاب خانه های تاریخی هم فقط پلان خانه سعیدیان را آورده بدون هیچگونه توضیحات .

در اسناد سازمان میراث هم فقط به چند پلان و گزارش کوتاه بسنده شده و البته همین پلان ها هم مربوط به دوخانه ای است که میراث خریداری کرده و سه خانه دیگر که صاحبان آن با روی خوش در را باز کرده اند .

اما از خانه اصلی این مجموعه که در اختیار خانواده مرحوم آرایی است و از دیگر خانه ها ، هیچ مطلب و پلانی وجود ندارد .
مجموعه عمارت خان به وسعت ۲۲۰۰۰ متر مربع واقع در یکصد متري شرق خیابان اباذر در پشت مسجد گلزار قرار دارد.

این مجموعه عمارت تاریخی هنري، که از نظر طرح و معماري و نقاشی تلفیقی ازسبک صفویه و قاجار است ، یکی از بناهای زیبا و فرح بخش و مجهز و وسیعی است که از لحاظ طرح و رنگ ، نقاشی و آیینه کاری و گره چینی و درهای ارسی و حوض مرمر یکپارچه مجموعه ای قابل توجه است.

بنای اولیه این عمارت احتمالا توسط باقرخان ایجاد شده و بعدها حدود سال ۱۲۵۰ هجری قمری به دستور آقا محمد جعفر ملقب به (آکوچک) بازسازی شده و توسعه و تشکیلات و تزئینات آن به مرور زمان توسط ارباب محمدکریم و محمد علی خان آرایی تاحدود سال ۱۳۳۰هجری قمري تکمیل گردیده است .
این مجموعه شامل سه دستگاه ساختمان مرکزی (مسکونی و تشریفاتی و ویلایی) زیبا و مجلل متصل به هم و چندین خانه مجزا در پیرامون سه عمارت مرکزي که این خانه ها نیز در قدیم متعلق به بستگان خوانین خوراسکان بوده و بعدها توسط وراث فروخته شده است .
مجموعه اسطبل و انبار و چاه و منبع آب و کارگاه قالیبافی در اطراف ساختمان مرکزی قرار داشته است .

* بناهای مجموعه عمارت خان بدین قرار است :

الف_ مجموعه سابات ، صحه مربع شکل ، سردر مجلل و هشتی ، دالان ارتباطی داخلی در جنوب
ب - یک باغ بزرگ و دو برج دیده بانی به بلندی ۱۲ متر در شرق مجموعه که در زیر هر برج یک در بزرگ قرار داشته و امروزه فقط برج جنوبی دارای در است .
پ – یک کوچه بن بست در پشت برج شمالی . احتمالا این کوچه محل انبار و اسطبل و محل سکونت سیستم خدماتی مجموعه بوده . زیرا که در واقع ورودی آن مجزا از دو سردر اصلی مجموعه است و نیز رفت و آمد به آن از زیر برج بوده و شدیدا کنترل می شده .
ت - مجموعه سردر و هشتی و دالان ارتباطی داخلی در شمال
ث - خانه ها :

۱- خانه مرحوم سید رسول حسینی که شامل ساختمان و حیاط ویلایی که در پشت سردر جنوبی مجموعه است همراه با باغ و برج ها می باشد و توسط وراث وی حفظ و نگهداری شده و در این خانه سکونت دارند . این خانه ۳۵۰۵ متر مربع مساحت دارد که ۸۰۰ متر زیر بنا و مابقی شامل حیاط و باغچه و باغ است . و زیباترین قسمت های آن « ارسی دو رو » و « پنج دری آئینه کاری » است .
۲- خانه مرحوم محمدعلی خان آرایی نواده محمد علی خان امین الرعایا که شامل حیاط اندرونی و یک حیاط خلوت کوچک و نیمی از حیاط مرکزی مجموعه می باشد و در حال حاضر در تملک همسر و فرزندان مرحوم آرایی است . در این خانه در دالان شمالی مجموعه باز میشود . دوباب ارسی قابل توجهی به نامهاي « ارسی گل » و « ارسی نقش » در این عمارت وجود دارد . مساحت کل این خانه ۱۴۴۲ متر است که ۱۰۵۲ متر زیر بنا و ۳۹۰ متر حیاط است .
۳- خانه مرحوم نصرالله صدری که در واقع نیمی از حیاط بزرگ خانه آرائی بوده و دو دستگاه بادگیر بزرگ بر بام این خانه قرار دارد . این خانه اکنون خالی از سکنه است و در آن در انتهای دالان جنوبی باز میشود .
۴- خانه خانواده نادری که هنوز در آن سکونت دارند ، در شمال غربی مجموعه و پشت سردر و دالان شمالی است .
۵- خانه حاج آقا حسن حسینی که خالی از سکنه است ، در جنوب خانه نادری .
خانه نادری و خانه حسن حسینی در واقع یک خانه بزرگ بوده که از وسط حیاط تقسیم شده است .
۶- خانه فامیل عطائی و ربی که متروکه است ، در شمال مجموعه و پشت حیاط شمالی خانه آرایی .
۷- خانه میرزا عباس سعیدیان که توسط میراث خریداری شده ، در جنوب مجموعه و ضلع غربی سابات قرار دارد .
این خانه یک سردر ورودی از صحه و سابات دارد و یک ورودی هم از انتهای دالان داشته که ظاهرا مسدود شده است .
۸- خانه مرحوم حاج میرزا عبدالعلی فاطمی در پشت خانه سعیدیان .
۹- خانه کمالی که توسط میراث خریداری شده ، در جنوب مجموعه و ورودی آن از زیر سابات است .
۱۰- خانه رمضانی یا قذابی در جنوب شرقی مجموعه . این خانه یک سردر بزرگ از کوچه داشته که مسدود شده و در جدیدی برای آن باز کرده اند .
۱۱- خانه محمدی در جنوب خانه فاطمی و مشرف به کوچه که در حال تخریب است .
۱۲- دو خانه در کوچه شمال شرقی که یکی محل سکونت خانواده ای افغانی است و دیگری مخروبه شده .
۱۳- خانه دهقانی در پشت مجموعه مطبخ که متروکه و مخروبه است و متعلق به خانواده دهقانی است .

ج - پارکینگ : حیاط بزرگی در گوشه شمال غربی مجموعه که خانه ای بوده و تخریب شده ، به عنوان پارکینگ استفاده می شود . ورودی این حیاط در دالان شمالی است .
چ - حیاطی در انتهای کوچه شرقی پشت برج که به باغ و خانه سیدرسول حسینی و نیز به خانه آرایی و خانه عطایی و ربی راه دارد . در اطراف این حیاط بناهایی مخروبه است و در ضلع غربی آن یک بنای دو طبقه با ستونهای بزرگ قرار دارد .شاید اینجا اسطبل و انبار بوده ، زیرا که هم در انتهای کوچه پشت برج قرار دارد و هم به بناهای اصلی عمارت مرکزی راه دارد .
ح- یک حیاط بزرگ با دیوارهای بلند در غرب مجموعه و پشت خانه حسن حسینی . در کنار این حیاط ساختمانی است که ظاهرا مطبخ بوده است .
نظرات کاربران ( بدون نظر)

ثبت نظر :
با ثبت نظرات خود دیگران را راهنمایی کنید