--

موزه جواهرات ملی

تهران - تهران - میدان امام خمینی - خيابان فردوسی - نرسیده به چهارراه استانبول - ساختمان بانک مرکزی جمهوری اسلامی ايران - خزانه جواهرات ملی

امتیاز دهید
مناسب برای :
نوع : موزه قدمت / سال ساخت : ۱۳۳۴ دوره : صفویان امکان بازدید : دارد مدت زمان بازدید از این جاذبه : شنبه تا سه‌شنبه از ساعت 14:00 الی 16:30 هزینه بازدید / استفاده : دانشجويان و پژوهشگران: ۲۰۰۰ تومان بازديدکنندگان داخلی: ۴۰۰۰ تومان بازديدکنندگان خارجی:۲۰۰۰۰ تومان تومان
 
 
تهران - تهران - میدان امام خمینی - خيابان فردوسی - نرسیده به چهارراه استانبول - ساختمان بانک مرکزی جمهوری اسلامی ايران - خزانه جواهرات ملی

دمای فعلی



°

احساس واقعی
Summary

موزه جواهرات ملی مجموعه‌ای از گرانبهاترين جواهرات جهان است که طی قرون و اعصار گردآوری شده است. این خزانه موزه در زیرزمین ساختمان بانک مرکزی ایران ، واقع در خیابان فردوسی  (روبروی سفارت ترکیه) قرار دارد و جواهرات و اشیاء سلطنتی در آن نگهداری می‌شوند. خزانه جواهرات ملی ایران با مساحتي حدود ۱۰۰۰ مترمربع مجهز به سيستم ايمنی است كه توسط آلمانیها ساخته است‌ و تا قبل از انقلاب فعاليت داشته و بعد از آن تعطيل و دوباره در ۱۳۶۹ براي عموم بازگشايی شد. تا قبل از دوره صفوی، پادشاهان ایرانی نسبت به جمع‌آوری، حفظ و نگهداری جواهرات و سنگهای زینتی اقدام نکرده بودند. در دوران صفوی پادشاهان با ارسال سفرایی به کشورهای مجاور اقدام به خریداری و جمع‌آوری و حفظ جواهرات موجود کردند. پس از حمله افغان‌ها به ایران مقداری از این جواهرات به افغانستان فرستاده شد که با همت نادرشاه بخش زیادی از آنها به ایران بازگردانده شد. نادرشاه‌ افشار جهت بازپس گیری بخشی از این جواهرات که به هندوستان فرستاده شده بود، نامه‌های متعددی را برای پادشاه هند فرستاد، اما چون جوابی نیافت با سپاه خویش راهی هندوستان شد. لشکرکشی نادر موجب آن شد که پادشاه هند هدایا و جواهرات زیادی را به نادر اهدا کند. بخش زیادی از هدایا و غنایمی که نادر از هندوستان جمع‌آوری نموده بود هرگز به ایران نرسید. نادر پس از بازگشت به ایران به رسم آن روزگار بخشی از غنایم و هدایا را به حکام، امیران و پادشاهان کشورها و دیارهای اطراف ایران بخشید، مقداری از غنایم به آستان‌ امام‌رضا(ع) و بخشی دیگر را به سپاهیان اعطا نمود. پس از قتل نادرشاه یکی از سردارانش به نام احمدبیگ افغان ابدالی ، دست به غارت جواهرات خزانه زد و بخشی از این جواهرات منجمله الماس کوه نور که بعدها (احتمالاً بالاجبار) به ملکه انگلیس اهداء شد هرگز به ایران بازگردانده نشد. در دوران قاجار جواهرات گردآوری و بخشی از آنها بر تاج کیانی و کره جواهر نشان و تخت نادری سوار گردید و در کاخ گلستان نگهداری می‌شد. در زمان رضا شاه این جواهرات به‌ بانک ملی اهدا شدند. در این دوران شرکت فرانسوی بوشرون بنا بر دستور شاه از تمام جواهرات صورت‌برداری و ارزش حدودی آن‌ها را تعیین کرد و در سال ۱۳۱۶ هجری شمسی ، زمان تاسیس بانک ملی ایران ، این جواهرات سلطنتی به‌عنوان پشتوانه پولی و مالی کشور به‌ این بانک منتقل شدند. بعدها این جواهرات به عنوان وثیقه دولت بابت بدهی به بانک قرار گرفت . خزانه جدید بانک مرکزی در تپه‌های عباس‌آباد تهران در حال ساخت است. این خزانه در ساختمان بانک مرکزی ایران قرار دارد و بصورت موزه نیز استفاده می‌شود. بسیاری از جواهرات سلطنتی ایران از دوره صفوی ، دوره افشار ، قاجار و پهلوی در این موزه به نمایش گذارده شده‌است. از جمله می‌توان به الماس دریای نور، جقه نادری، تاج فرح پهلوی، تاج کیانی، کره جواهر نشان، تخت طاووس (قاجاری) (تخت خورشید) و تخت نادری اشاره کرد. جواهرات و قطعات موجود در خزانه جواهرات ملی در قالب ۳۶ گنجه دسته بندی شده‌اند و اشیایی مانند تاج ها، جواهرات، گردنبندها، سنجاق، گلدان، گل سینه ها، شمشیر، انفیه دان ها و ... به همراه لباس شاهان قاجار و پهلوی در آن نمایش داده شده است. در این میان "تاج فتحعلی شاه" قرار دارد که به "تاج کیانی" معروف و با الماس، زمرد، یاقوت و مروارید آراسته شده است. این تاج در زمان فتحعلی شاه ساخته شده و مورد استفاده سلاطین قاجاریه قرار گرفته است. رو به روی آن "تاج پهلوی" قرار دارد. تاجی که رضاخان و محمدرضا پهلوی آن را بر روی سر گذاشته اندف از طلا و نقره ساخته شده و با الماس های برلیان، زمرد، یاقوت کبود و مروارید مزین است. "کلاه تاج" از مخمل قرمز است و در قبه آن تخمه زمرد، قرار دارد. این تاج به شکل تاجهای شاهنشاهان ساسانی است در این تاج سه هزار و ۳۸۰ قطعه الماس، ۵ قطعه زمرد، ۲ قطعه یاقوت کبود و ۳۶۸ حبه مروارید کار گذاشته شده است که وزن آن را به حدود دو کیلو و هشتاد گرم می رساند.

  • الماس دریای نور

صدرنشین تمام جواهرات موزه، "الماس دریای نور" است. دریای نور، درشت‌ترین و زیباترین الماس برلیان در میان گوهرهای سلطنتی ایران و یکی از گوهرهای معروف جهان است‌. گفته می‌شود این الماس هزار سال پیش کشف و استخراج شده است‌. وزن آن ۷ مثقال و ۲۰ نخود، یعنی در حدود ۱۸۲ قیراط‌، و صورتی است‌، ولی پیش از تراش‌، زیادتر از این بوده است‌. این الماس توسط نادرشاه افشار، جزو هدایای محمد شاه گورکانی و غنایم جنگی از هند به ایران آورده شده و بعد از طی دوران‌های مختلف به دست شاهان قاجاریه رسیده است‌. دریای نور، زوج الماس معروف کوه نور است و هر دو از قدیمی ترین جواهرات شناخته شده جهان می‌باشند. این الماس صورتی رنگ، یکی از بزرگترین الماس‌های شناخته شده جهان است. گفتنی است که الماس دریای نور و کوه نور به‌ دلیل تشابه‌ اسمی همیشه به‌عنوان زوج خطاب می‌شدند، ولی این دو از لحاظ شیوه تراش‌کاری و رنگ هیچ شباهتی با یکدیگر ندارند. هر دو الماس متعلق  نادرشاه بودند. این الماس ۱۸۲ قیراط وزن دارد و رنگ صورتی آن نیز در بین الماس‌های جهان بسیار کمیاب است. در خصوص تاریخچه دریای نور باید بگوییم تاریخ این الماس ریشه در اساطیر و افسانه‌ها دارد و گفته می‌شود، ابتدا روی شمشیر افراسیاب نصب بوده که رستم آن را در جنگ تورانیان به‌ دست آورده است. سپس در حمله امیر تیمور به‌ غارت رفته و به‌ دست محمدشاه در هند رسیده است. مدتی بعد در جنگ نادر با هندوستان، نادرشاه آن‌ها را در سال ۱۷۳۹ میلادی تصاحب و به‌ ایران منتقل کرده است. گفته می‌شود در زمان تسلیم محمدشاه به‌ نادر، وی الماس مذکور را در عمامه‌اش مخفی کرده بود که سربازان نادر آن را پیدا می‌کنند. زمانی که محمدعلی‌شاه از مشروطه‌خواهان شکست خورد و به‌ سفارت روسیه پناه برد، این الماس را نیز به‌عنوان وسیله‌ای شخصی با خود به‌همراه داشت که مشروطه‌خواهان آن را  بازپس گرفتند. ناصرالدین‌ شاه معتقد بود این الماس یکی از گوهر‌های تاج کورش بزرگ بوده و البته برای تولیت آن نیز منصبی مخصوص قرار داده بود که آن را به‌ اعیان و بزرگان کشور محول می‌کرد. برخی دانشمندان (به‌خصوص دانشمندان کانادایی) معتقد هستند که این الماس با الماس نورالعین یک قطعه را تشکیل می‌داده است که آن را تقسیم کرده‌اند و تکه بزرگ‌تر "دریای نور" نامیده شده و تکه ۶۰ قیراتی، "نورالعین" نام گرفته است. نورالعین نیز در حال حاضر در موزه جواهرات ایران قرار دارد.

  • الماس کوه نور 

این گوهر بزرگترین الماسی است که در دنیا شناخته شده است . این سنگ قیمتی از ناحیه قلعه باستانی گلکنده در نزدیکی حیدرآباد در ایالت آندرا پرادش در کشور هند در سال ۱۶۵۶ میلادی بدست آمد. این الماس توسط میرزا محمد میرجمله وزیر مشهور ایرانی عبدالله قطب شاه به شاه جهان پادشاه گورکانی هند تقدیم شد و در آنجا ماند و در سال ۱۷۳۸ میلادی به دست نادر شاه رسید. کوه نور پس از مرگ نادر توسط احمدشاه درانی به افغانستان منتقل و سپس به شاه شجاع رسید. پس از شکست شاه شجاع از سردار هندی ملقب به شیر پنجاب، الماس مزبور توسط سردار نامبرده به هند عودت شد و بعدها به دست کمپانی هند شرقی بریتانیا افتاد. در سال ۱۸۷۷ رسما اعلام شد این الماس در اختیار ملکه ویکتوریا امپراتور بریتانیا در دوران استعمار بریتانیا بر هند است و اینک بر تارک تاج سلطنتی بریتانیا می‌درخشد.

  • کره جواهر نشان

کره جواهرنشان در سال ۱۲۹۱ به‌دستور ناصرالدین شاه ساخته شد. در ساخت این کره گروهی از جواهرسازان ایرانی نقش داشتند که سرپست آن‌ها ابراهیم مسیحی بود. در ساخت این کره از جواهرات بلااستفاده موجود در خزانه استفاده شده است. این کره ۳۴ کیلوگرم طلای خالص دارد که جواهرات متصل به‌ آن نیز ۳۶۵۶ گرم وزن دارند و ۵۱۳۶۶ قطعه جواهر به آن متصل شده است. در این کره زمرد‌ها مربوط به دریا و یاقوت‌ها مربوط به‌ خشکی هستند و خط استوا و سایر خطوط جغرافیایی نیز با 

  • تخت طاووس (تخت خورشید)

تخت خورشید در سال ۱۲۱۶ به‌دستور فتحعلی‌شاه ساخته شد که تخت عظیم و مجللی است و به‌ مباشرت فرمانروای اصفهان با جواهر و طلاهای موجود در خزانه ساخته شده است. دلیل نام‌گذاری این تخت بزرگ نیز تصویر خورشیدی بود که در صدر این تخت قرار دارد و به‌ همین دلیل تخت خورشید نام گرفت. تا زمان ازدواج فتحعلی‌شاه با طاووس تاج‌الدوله ، این تخت به‌همان نام نامیده می‌شد، ولی بعد از ازدواج به‌تخت طاووس شهرت یافت.از سال ۱۲۲۴ قمری، از نخستین شب ازدواج فتحعلی شاه با طاووس تاج‌الدوله (که نه ساله بود) بر روی این تخت، تخت به نام وی، تخت طاووس نامیده شد.البته در آن زمان برخی می‌پنداشتند که تخت طاووس همان تخت طاووس موجود در هندوستان است که این فکر اشتباه بود. البته این تخت در زمان ناصرالدین شاه تعمیر شد و تا سال ۱۳۶۰ در تالار کاخ گلستان نگهداری می‌شد و سپس به‌‌خزانه جواهرات بانک مرکزی منتقل شد.

  • تاج کیانی

یکی دیگر از جواهرات و وسایل زینتی موجود در خزانه جواهرات، تاج کیانی متعلق به‌ فتحعلی‌شاه بوده و با الماس، زمرد، یاقوت و مروارید تزئین شده است. البته این تاج مورد استفاده سایر سلاطین قاجار نیز قرار گرفته و اولین تاجی به‌ حساب می‌آید که پس از ساسانیان به‌ این شکل ساخته شده است.

  • کلاه عباس‌میرزا

کلاه عباس‌میرزا ، پسر فتحعلی‌شاه ، نیز در این موزه نگهداری می‌شود که کلاهی مرواریددوزی شده با ساختاری شبیه به تاج و از جنس اطلس و مخمل قرمز است. در بخش فوقانی آن نیز زمرد بزرگی قرار دارد.

  • تاج فرح پهلوی

این تاج را در سال ۱۳۴۶ از جواهرات ملی، وان کلیف و آرپل ساخته‌اند و وزنی در حدود ۱ کیلو و ۴۸۹ گرم دارد. از زیور‌آلات استفاده شده برای ساخت آن می‌توان به الماس، برلیان، لعل، مروارید و یاقوت اشاره کرد. 

  • تاج پهلوی

رضاشاه پس از رسیدن به سلطنت، حاضر نشد که از تاج کیانی (تاج مخصوص شاهان قاجار) برای تاجگذاری استفاده کند. لذا دستور ساخت این تاج را داد. این تاج توسط گروهی از جواهرسازان ایرانی زیر نظر سراج‌الدین جواهری (اصلاً اهل قفقاز) در سال ۱۳۰۴ خورشیدی ساخته شده‌است. تاج پهلوی با دستور رضاشاه ساخته و در تاج‌گذاری وی و پسرش محمد‌رضا پهلوی استفاده شد.

  • جبه تاج‌گذاری رضاشاه

جبه رضاشاه از ابریشم دست‌باف ساخته شده است. این جبه برای مراسم تاج‌گذاری رضاشاه دوخته شده بود که البته پسرش نیز آن را برای مراسم تاج‌گذاری خود استفاده کرد. این روپوش زیبا مروارید‌های بسیاری دارد که وزن آن‌ها بیشتر از ۲۱ مثقال است. جبه نوعی لباس بلند و بدون آستین است که به‌عنوان روپوش استفاده می‌شود.

  • شمشیر شاهی

این شمشیر در مراسم از سوی محمدرضاشاه مورد استفاده قرار می‌گرفت . این شمشیر با ۳۰۰۰ سنگ از جمله زمرد، یاقوت و الماس تزئین شده و اندازه آن ۱۰۳ سانتی‌متر است.

نظرات کاربران ( بدون نظر)

ثبت نظر :
با ثبت نظرات خود دیگران را راهنمایی کنید