مسجد گوهرشاد
 مسجد گوهرشاد
 مسجد گوهرشاد
 مسجد گوهرشاد
 مسجد گوهرشاد
 مسجد گوهرشاد
 مسجد گوهرشاد
 مسجد گوهرشاد
 مسجد گوهرشاد

مسجد گوهرشاد

آدرس استان خراسان رضوی - شهرستان مشهد - مشهد - جنوب حرم علی‌بن‌موسی‌الرضا
مسیریاب گوگلمسیریاب ویز

مسجد گوهرشاد ، در مشهد در جنوب حرم علی‌بن‌موسی‌الرضا، بر اساس متن کتیبهٔ به خط ثلث در ایوان جنوبی آن، به دستور گوهرشادبیگم، همسر شاهرخ و توسط استاد قوام‌الدین شیرازی مسجد در سال 812 قمری (۱۴۱۸ میلادی) ساخته شده است. به دلیل ظرافت و زیبایی کاشی‌کاری و خط و اسلوب معماری مسجد گوهرشاد، این مسجد از شاهکارهای معماری ایرانی در دوره تیموری است و به دلیل موقوفات بسیار و مجاورت با آرامگاه علی بن موسی الرضا از مهم‌ترین و شلوغ‌ترین مسجدهای ایران به شمار می‌رود، به طوری که برخی آن را پُربازدیدترین مسجد در ایران می‌دانند. مسجد گوهرشاد در جنوب آرامگاه رضوی جای دارد و به رواق‌های دارالسیاده و دارالحفاظِ آن پیوسته است. یک صحن به گستردگی ۲۸۰۰ مترمربع دارد و زیربنای آن ۹۴۰۰ مترمربع است. بنای مسجد دربرگیرندهٔ ۴ ایوان بزرگ و ۷ شبستان است. گنبدخانهٔ پشتِ ایوان مقصوره، با شبستان‌های یک طبقه، بخش‌های مختلف مسجد را به هم پیوند می‌دهد. ایوان جنوبی، ایوان مقصوره نام دارد و ایوان شمالی، معروف به ایوان دارالسیاده است. ایوان شرقی، ایوان اعتکاف نامیده می‌شود و ایوان غربی، ایوان شیخ بهاء الدین نامگذاری شده است. این بنای مستحکم به سبک کلاسیک و چهار ایوانی ساخته شده است. طول صحن مسجد حدود ۵۶٫۱۳ متر و عرض ۵۱٫۱۸ متر و مجموعاً حدود ۲۸۷۳ مترمربع مساحت دارد. چهار ایوان آن در صحن مربعی مسجد قرار گرفته‌اند و در فواصل میانی ایوان ها شبستانی های وسیعی وجود دارد. مسجد دارای دو در ورودی و خروجی است. ایوان هایی که در اضلاع متفاوت مسجد قرار دارند به طور قرینه ساخته شده اند. طاق های گنبدی و مناره هایی با سبک ایرانی و همچنین وجود خطوطی بر زمینه گچی زیبایی آن را دو چندان کرده است. مناره ‌های مسجد به سبک مقرنس بنا شده‌اند و معرق کاری عصر تیموری را نیز می توان در آنجا مشاهده کرد. بر کاشی معرقی به رنگ زرد و خط ثلث نام بانی مسجد گوهرشاد، در ایوان شمالی مسجد (ایوان دارالسیاده) نوشته شده است. از دیگر تزیینات هنری که در این مسجد وجود دارد می توان به اسلوب و خط و کاشی‌کاری های معرق و غیر معرق، مقرنس و گچ‌کاری اشاره کرد. تمامی اضلاع مسجد با کاشی های معرق پوشیده شده است. میتوان در دیوار های مسجد اسماء الله، آیات قرآن و احادیث متفاوت را مشاهده کرد. بخش‌های مختلف این مسجد، بارها مورد مرمت و تعمیر قرار گرفته است. یکبار در عصر صفویه، پس از حمله ازبکان، آسیبی جدی به مسجد وارد شد که شاه عباس به مرمت آن همت گماشت. در سال ۱۰۸۳ قمری که بر اثر زلزله خراسان، بر بخش‌هایی از بنای مسجد شکست‌هایی وارد آمده بود، اقدامات مرمتی صورت گرفت و خرابی‌های ناشی از تهاجم افغان‌ها و شورش ملک محمود سیستانی نیز در عهد افشاریه و قاجاریه برطرف گردید. گنبد ایوان مقصوره که به واسطه وسعت دهانه در زلزله‌های شدید و با گذشت زمان آسیب دیده و چندین بار مرمت شده بود، در سال ۱۳۳۹شمسی به منظور مرمت اساسی تخریب گردید و ساخت آن مجددا توسط معماران ایرانی و زیر نظر مهندس عباس آفرنده و با رعایت همان ویژگی‌های گذشته و حفظ مشخصات اصلی آغاز شده، در سال ۱۳۴۱شمسی خاتمه یافت و همزمان سنگ‌های ازاره داخل ایوان مقصوره تعویض شد و کف ایوان با سنگ‌های مرمر مفروش گردید و در سال ۱۳۴۵شمسی دور ساقه گنبد با کاشی معرق کتیبه‌ای مزین گردید. پس از پیروزی انقلاب اسلامی نیز مرمت‌هایی در بخش‌های گوناگون مسجد جامع گوهرشاد مشهد صورت گرفته است و با مجموعه‌ای از آب‌نما و آب‌خوری در وسط صحن زینت یافته که بر زیبایی و شکوه مسجد بیش از پیش افزوده است. از حیث بنا و کاشی‌کاری، این مسجد در رتبه‌ای ممتاز است و تمام در و دیوارهای آن مزین به اسماء جلاله، آیات قرآنی، احادیث شریفه، اشعار و مدح و ثنای ائمه اطهار(ع) می‌باشد که با خط‌های ثلث، نسخ، نستعلیق، کوفی و بنایی خطاطان بزرگ همچون بایسنقر و امامی اصفهانی ترقیم یافته است. ایوان های مسجد گوهرشاد عبارتند از: • ایوان مقصوه (جنوبی): مهم‌ترین ایوانِ مسجد. حدود ۵۰۰ مترمربع مساحت، ۳۷ متر طول و ۵/۲۵ متر ارتفاع، از مهم‌ترین ایوان‌های مسجدهای ایرانی که هنرهای گوناگون در آن به کار رفته است. کتیبهٔ بایسنقر (فرزند گوهرشاد) که از بهترین ثلث‌نویسان عهد تیموری بوده، در این ایوان است که تاریخ بنای مسجد بر کاشی معرق، در آن نوشته شده است. محراب مسجد در میانِ ایوان جای دارد که یک‌پارچه از سنگ مرمر ساخته شده است. کتیبه‌ای در میان مقرنس کاری‌های آن نیز وجود دارد. گنبد مسجد بر بالای این ایوان است. یکی دیگر از اجزای ایوان منبری است که امروزه به نام «صاحب الزمان» خوانده می‌شود که از چوبِ گردو و گلابی ساخته شده و هنرهای منبت کاری در آن به کار رفته است. سازندهٔ این منبر «محمد، نجّار خراسانی» هنرمند ناشناس عصر فتحعلی‌شاه قاجار می‌باشد. این منبر سال ۱۳۲۵ ( ۱۹۴۶میلادی) به دستِ «حیدر نیکنام گلپایگانی» تعمیر شد. گنبد مسجد به بلندی ۴۱ متر بر بالای ایوان مقصوره جای دارد و سطح خارجی آن با آجر لعاب‌دار و یک کتیبه با خط کوفی تزئین شده است. در دو طرف این ایوان، دو مناره هر کدام به ارتفاع ۴۳ متر ساخته شده و دارای کتیبه‌هایی است. این مناره‌ها از روی زمین شروع می‌شوند و پیوسته به ایوان مقصوره بالا می‌روند و به شکل گلدسته در می‌آیند. دور خارجی گنبد ۸۵٫۶۱ متر است و به دلیل مشکلاتی که برای آن به وجود آمد در سال ۱۳۴۱ برچیده شد و دوباره گنبد فعلی با مصالح جدید ساخته و تزئین شد.

weather
6°C

آسمان صاف

احساس واقعی : 2

اطلاعات اجمالی
نوعمسجد
دوره
شماره ثبت ملی
تاریخ ثبت ملی

نظرات کاربران


هنوز نظری برای این جاذبه ثبت نشده است .

برای ثبت نظر خود ابتدا باید وارد شوید .
وارد شوید
مسیریاب گوگلمسیریاب ویز
آدرس استان خراسان رضوی - شهرستان مشهد - مشهد - جنوب حرم علی‌بن‌موسی‌الرضا
weather
6°C

آسمان صاف

احساس واقعی : 2

اطلاعات اجمالی
نوعمسجد
دوره
شماره ثبت ملی
تاریخ ثبت ملی
خطا! اینترنت خود را بررسی نمایید